Nieautoryzowane AI w due diligence: jak je ograniczyć
Pracownicy wklejają dokumenty transakcyjne do publicznych narzędzi AI, bo pod presją czasu nie mają szybkiej i jednocześnie bezpiecznej alternatywy. Skuteczniejszy od zakazu jest dostęp do AI działającego wewnątrz wirtualnego pokoju danych (VDR), gdzie dokument nie opuszcza kontrolowanego środowiska. Jedno wklejenie umowy do publicznego czatu może wystarczyć, by naruszyć klauzulę poufności.
Czym jest nieautoryzowane AI i jak często występuje w transakcjach M&A?
Nieautoryzowane AI (ang. shadow AI) to korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji poza wiedzą i kontrolą działu bezpieczeństwa firmy. W due diligence wygląda to zwykle tak: analityk wkleja fragment umowy do ogólnodostępnego czatu, żeby szybciej znaleźć konkretną klauzulę, i nie pyta nikogo o zgodę. Zespoły rzadko dostają formalne przyzwolenie na takie działanie, a mimo to się ono zdarza.
Według raportu SS&C Intralinks i Reuters Events (H2 2026 Global M&A Dealmakers Sentiment Report, czerwiec 2026), opartego na ankiecie ponad 400 specjalistów M&A na świecie, 81 procent dealmakerów korzysta ze zintegrowanego AI na wszystkich etapach transakcji. Wśród osób używających AI 54 procent najwięcej wartości widzi w produktach zaprojektowanych dla branży finansowej. Tylko 21 procent badanych używa ogólnych modeli językowych z minimalnym dostosowaniem lub bez niego.
Raport nie mierzy wprost, jaka część tego użycia jest nieautoryzowana. Pokazuje jednak, że część zespołów pracuje na narzędziach ogólnych, a dokument wysłany do takiego narzędzia może wyjść poza kontrolę spółki. Skalę ryzyka pokazuje badanie AI in Dealmaking: A Benchmark Study (SS&C Intralinks i Reuters, I kwartał 2026): 80 procent dealmakerów doświadczyło w ostatnich 12 miesiącach incydentów lub sytuacji bliskich incydentom związanych z bezpieczeństwem albo dokładnością AI.
Dlaczego pracownicy wklejają dokumenty do publicznego AI i czym to grozi?
Główną przyczyną jest presja czasu. Zespół ma znaleźć informację w setkach stron umów, raportów i załączników, często w ciągu kilku dni. Publiczny czat odpowiada w kilka sekund, a zgłoszenie potrzeby do działu IT trwa dłużej. Dochodzi do tego brak wiedzy, bo rzadko ktoś tłumaczy zespołowi, jakie ryzyko się z tym wiąże.
Dokumentacja transakcyjna zawiera zwykle:
dane finansowe spółki,
umowy z klientami i dostawcami,
dane osobowe i wynagrodzenia pracowników,
informacje o własności intelektualnej,
plany strategiczne.
Po wklejeniu takiego dokumentu do ogólnodostępnego narzędzia użytkownik zwykle nie kontroluje, gdzie dane są przetwarzane, jak długo są przechowywane i czy posłużą do dalszego trenowania modelu. Skutkiem może być naruszenie klauzuli poufności, a w przypadku danych osobowych także przepisów RODO.
Czy zakaz korzystania z AI rozwiązuje problem?
Rzadko, bo presja czasu pozostaje. Skuteczniejsze jest narzędzie równie szybkie jak publiczny czat, ale działające w kontrolowanym środowisku. Użytkownik zadaje pytanie bezpośrednio w pokoju danych, a odpowiedź powstaje na miejscu, z zachowaniem nadanych wcześniej uprawnień dostępu. Plik nie jest pobierany ani przenoszony do zewnętrznego narzędzia.
DealDone rozwija SECUDO VDR w tym kierunku: anonimizacja danych wrażliwych i tłumaczenie dokumentów działają wewnątrz SECUDO VDR, a nie w osobnych narzędziach, do których trzeba by wynosić poufną dokumentację. Dane są przechowywane w centrum danych z certyfikatem ISO 27001, a rozwiązanie zostało pozytywnie ocenione przez Wydział Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej.
DealDone rozwija swoje narzędzia AI dokładnie w tym kierunku. Funkcje takie jak automatyczna anonimizacja danych wrażliwych czy tłumaczenie dokumentów działają już dziś wewnątrz platformy, a nie jako osobne, zewnętrzne narzędzia, do których trzeba by wynosić poufną dokumentację. Dzięki temu pracownik nie musi wybierać między szybkością a bezpieczeństwem, bo dostaje oba w jednym miejscu.
Do czego AI w bezpiecznym środowisku realnie przyspiesza pracę?
AI działające wewnątrz pokoju danych skraca czas potrzebny na kilka powtarzalnych czynności:
Zadanie | Co daje AI |
Wyszukiwanie informacji | Konkretne pytanie zamiast przeglądania setek dokumentów po kolei |
Analiza umów | Wskazanie klauzul i powtarzających się zapisów w wielu plikach naraz, co przy kilkuset umowach handlowych może oszczędzić zespołowi prawnemu wiele dni pracy |
Tłumaczenia | Szybsza praca z dokumentacją w kilku językach przy udziale zagranicznego inwestora |
Anonimizacja | Wskazanie danych do ukrycia, zanim dokument zostanie udostępniony |
Podsumowania | Szybsze dotarcie do fragmentów istotnych dla wyceny i ryzyka transakcji |
Po czym poznać bezpieczne narzędzie AI do due diligence?
Bezpieczne narzędzie respektuje te same uprawnienia, które obowiązują użytkowników. Jeśli ktoś ma dostęp tylko do jednego folderu w pokoju danych, odpowiedzi AI muszą być ograniczone do tego zakresu. Każda odpowiedź powinna też wskazywać dokument źródłowy, żeby informację można było sprawdzić, a nie przyjąć na wiarę.
Warto zadać własnemu zespołowi pięć pytań:
Czy zespół zna ryzyko związane z publicznymi narzędziami AI?
Czy dostępne jest AI działające bezpośrednio w pokoju danych, równie szybkie jak publiczny czat?
Czy dokument musi opuszczać kontrolowane środowisko, żeby uzyskać odpowiedź?
Czy narzędzie respektuje uprawnienia przypisane konkretnemu użytkownikowi?
Czy odpowiedź AI można zweryfikować w dokumencie źródłowym?
FAQ
Czy zakazać pracownikom korzystania z AI?
Sam zakaz rzadko działa, bo presja czasu nie znika. Lepiej dać zespołowi bezpieczne narzędzie i jasne zasady, jakich danych nie wolno wprowadzać do publicznych usług.
Czy wklejenie umowy do publicznego czatu AI narusza poufność?
Może naruszyć, jeśli umowa lub NDA zabrania ujawniania treści osobom trzecim, a użytkownik nie kontroluje, gdzie dane są przetwarzane. Warto sprawdzić zapisy konkretnej umowy.
Czym jest AI działające w wirtualnym pokoju danych?
To funkcje AI, które odpowiadają na pytania bezpośrednio w pokoju danych. Dokument nie jest pobierany ani wysyłany do zewnętrznego narzędzia.
Czy AI w VDR powinno mieć dostęp do wszystkich dokumentów?
Nie. Odpowiedzi muszą być ograniczone do uprawnień danego użytkownika, a każda powinna wskazywać dokument źródłowy.
Podsumowanie
Nieautoryzowane AI wynika zwykle z presji czasu i braku wygodnej alternatywy, a nie ze złej woli. Skuteczniejszym zabezpieczeniem niż zakaz jest narzędzie równie szybkie jak publiczny czat, ale działające w środowisku pod kontrolą firmy.
Umów bezpłatne demo SECUDO VDR https://www.dealdone.pl/
O nas
DealDone jest wyspecjalizowaną firmą, oferującą wysokiej jakości produkty z dziedziny bezpieczeństwa informacji i danych. Oferujemy usługi digitalizacji oraz oprogramowanie w zakresie nowoczesnych technologii obiegu informacji poufnych, informacji niejawnych, danych wrażliwych oraz digitalizacji, zabezpieczania, szyfrowania i udostępnienia danych i dokumentów wewnątrz i na zewnątrz organizacji.
Od prawie 15 lat DealDone specjalizuje się w dostarczaniu rozwiązań związanych z digitalizacją, archiwizacją i udostępnieniem dokumentów w formie Document Management System (DMS) lub Virtual Data Room (VDR).
DealDone samodzielnie opracowała i wprowadziła do sprzedaży system VDR SECUDO. SECUDO to platforma bezpiecznej digitalizacji, archiwizacji, wymiany i przetwarzania dokumentów i danych firmowych oferowana w chmurze, w modelu Software-as-a-service, dla klientów biznesowych.
DealDone jest również właścicielem portali www.platformainwestora.pl oraz www.sprzedamfirme.com, dzięki którym wspiera procesy transakcyjne związane ze sprzedażą firmy, pozyskaniem kapitału i znalezieniem inwestorów na projekt.
W 2025 roku DealDone dołączyła do międzynarodowej platformy Dealsuite (www.dealsuite.com), wspierającej profesjonalistów w obszarze fuzji i przejęć (M&A). Dzięki tej współpracy możemy jeszcze skuteczniej odpowiadać na potrzeby rynku, oferując naszym klientom VDR SECUDO - bezpieczne i intuicyjne rozwiązanie do zarządzania dokumentacją w procesach transakcyjnych.
Komentarze